អាន👇

អ្នកពន្លត់អគ្គិភ័យដែលខ្វះទឹក៖ យន្តការអាស៊ានលើកម្ពុជា និង ថៃ «សត្រូវប្រវត្តិសាស្ត្រដែលផ្ទុះឡើងវិញ»

រាល់ពេលដែលសម្លេងកាំភ្លើងបន្លឺឡើងនៅតាមបណ្តោយព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរតែងតែត្រូវបានដាស់ឱ្យភ្ញាក់ឡើងដោយពាក្យមួយឃ្លាថា៖ «សត្រូវប្រវត្តិសាស្ត្រ»។ ប៉ុន្តែនៅឆ្នាំ ២០២៥ នេះ ប្រសិនបើយើងមើលឱ្យធ្លុះហួសពីផ្សែងកាំភ្លើង យើងនឹងឃើញថា អ្វីដែលកំពុងកើតឡើងមិនមែនជារឿងស្នេហាជាតិសុទ្ធសាធនោះទេ តែវាជា «ល្បែងអុកនយោបាយ និងជំនួញ» ដ៏ស្មោកគ្រោករបស់អ្នកនយោបាយថៃ។

តើកម្ពុជាយើងអាចពឹងអ្នកណាបាន? តើយើងត្រូវការពារជាតិដោយរបៀបណា?

នៅឆ្នាំ ២០២៥ អាស៊ានបានពង្រីកសមាជិកដល់ ១១ ប្រទេសជាផ្លូវការ (បូករួមទាំង ទីម័រឡេស្តេ) ប៉ុន្តែជំនួសឱ្យភាពរឹងមាំ តំបន់នេះកំពុងបង្ហាញនូវស្នាមប្រេះស្រាំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រោមពាក្យស្លោក «សហគមន៍តែមួយ» អាស៊ានកំពុងលាក់បាំងនូវការមិនទុកចិត្តគ្នា និងជម្លោះផ្ទៃក្នុងដ៏ក្តៅគគុក។

១. អាស៊ាន៖ អាជ្ញាកណ្តាលដែលគ្មានកញ្ចែ

យើងតែងតែសង្ឃឹមថា អាស៊ាននឹងជួយដោះស្រាយ។ ប៉ុន្តែការពិតដ៏ជូរចត់គឺ៖ អាស៊ានក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ គ្រាន់តែជា «ក្លឹបពិភាក្សា» ប៉ុណ្ណោះ។

គោលការណ៍ «កុងសង់ស៊ីស» (ការឯកភាពគ្នាទាំង ១០) គឺជាខ្នោះដៃដែលអាស៊ានដាក់ខ្លួនឯង។

គ្រាន់តែចង់ចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ថ្កោលទោសមួយ ក៏ត្រូវសុំការអនុញ្ញាតពីប្រទេសដែលបង្កបញ្ហានោះដែរ។ តើថៃនឹងលើកដៃឯកភាពឱ្យអាស៊ានថ្កោលទោសខ្លួនឯងដែរឬទេ? ច្បាស់ណាស់គឺ «ទេ»។

ដូច្នេះ កម្ពុជាមិនអាចយកវាសនាជាតិទៅផ្ញើលើអាស៊ានទាំងស្រុងបានឡើយ។ អាស៊ានគ្រាន់តែជាវេទិកាការពារមុខមាត់ តែមិនមែនជាអ្នកការពារទឹកដីទេ។

១.១~ ចំណុចខ្សោយជាប្រព័ន្ធ

មុននឹងឈានដល់ការស្អប់គ្នាជាបុគ្គល យើងត្រូវមើលចំណុចខ្សោយរួមដែលធ្វើឱ្យអាស៊ានក្លាយជា «ខ្លាក្រដាស» ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥៖

▪︎ គោលការណ៍កុងសង់ស៊ីស៖ នេះជាចំណុចស្លាប់រស់។ នៅពេលមានជម្លោះធំៗ (ដូចជាសង្គ្រាមព្រំដែនកម្ពុជា-ថៃ ឬសមុទ្រចិនខាងត្បូង) អាស៊ានមិនអាចចេញសេចក្តីសម្រេចណាមួយបានឡើយ ព្រោះត្រូវការការឯកភាពពីសមាជិកទាំងអស់។ ប្រទេសដែលពាក់ព័ន្ធ ឬមានផលប្រយោជន៍ពីមហាអំណាច តែងតែប្រើសិទ្ធិវេតូ (Veto) ធ្វើឱ្យស្ថាប័ននេះគាំងដំណើរ។

▪︎ គោលការណ៍មិនជ្រៀតជ្រែក៖ នៅឆ្នាំ ២០២៥ គោលការណ៍នេះលែងមានប្រសិទ្ធភាពហើយ ប៉ុន្តែនៅតែត្រូវបានប្រើជាខែល។ ករណីមីយ៉ាន់ម៉ា និងជម្លោះកម្ពុជា-ថៃ បង្ហាញថា ការមិនហ៊ានលូកដៃដោះស្រាយវិបត្តិរបស់សមាជិក បានធ្វើឱ្យតំបន់ទាំងមូលអសន្តិសុខ។

▪︎ គម្លាតសេដ្ឋកិច្ចមហាសាល៖ រវាងសិង្ហបុរី (ប្រទេសអ្នកមាន) និងសមាជិកថ្មី ទីម័រឡេស្តេ ឬ មីយ៉ាន់ម៉ា មានគម្លាតគ្នាដូចមេឃនិងដី ដែលធ្វើឱ្យការធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ច (AEC) ជួបការលំបាក។

១.២~ ការស្អប់គ្នា និងភាពរកាំរកូសរវាងសមាជិក

ក. កម្ពុជា និង ថៃ៖ «សត្រូវប្រវត្តិសាស្ត្រដែលផ្ទុះឡើងវិញ»

នេះជាចំណុចក្តៅបំផុតក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរបានធ្លាក់ដល់កម្រិតទាបបំផុតដោយសារ៖

▪︎ ជម្លោះព្រំដែន និងប្រាសាទ៖ ការប៉ះទង្គិចគ្នាដោយអាវុធនៅតំបន់ព្រះវិហារ និងប្រាសាទតាមាន់ មិនមែនគ្រាន់តែជារឿងទឹកដីទេ តែជាការប្រកួតប្រជែងជាតិនិយម និងកេរ្តិ៍ឈ្មោះនយោបាយក្នុងស្រុក។

▪︎ ការមិនទុកចិត្តគ្នា៖ ថៃមើលឃើញកម្ពុជាថាជាមូលដ្ឋានរបស់ចិនក្នុងការគំរាមកំហែងសន្តិសុខខ្លួន ខណៈកម្ពុជាមើលឃើញថៃថាជាអ្នកជិតខាងដែលតែងតែមើលងាយ និងចង់លេបទឹកដីខ្លួន។

ខ. វៀតណាម និង ចិន (ប៉ះពាល់ដល់ កម្ពុជា/ឡាវ)

▪︎ វៀតណាម vs កម្ពុជា៖ ទោះបីជាជាផ្លូវការមានទំនាក់ទំនងល្អ ប៉ុន្តែវៀតណាមមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះឥទ្ធិពលចិននៅកម្ពុជា (ជាពិសេសគម្រោងព្រែកជីក និងកំពង់ផែ)។ ភាពរកាំរកូសនេះស្ងប់ស្ងាត់តែគ្រោះថ្នាក់។

▪︎ សមុទ្រចិនខាងត្បូង៖ វៀតណាម និងហ្វីលីពីន ខឹងសម្បារនឹងជំហររបស់កម្ពុជា និងឡាវ ដែលតែងតែរារាំងសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមរបស់អាស៊ានដែលរិះគន់ចិន។ នេះបង្កើតជា «បក្សពួកពីរក្នុងអាស៊ានមួយ»៖ ក្រុមដែនកោះ (គាំទ្រអាមេរិក/ប្រឆាំងចិន) និងក្រុមដីគោក (គាំទ្រចិន)។

គ. ហ្វីលីពីន និង ម៉ាឡេស៊ី

▪︎ បញ្ហាសាបា (Sabah)៖ ទោះបីជាស្ងប់ស្ងាត់ ប៉ុន្តែហ្វីលីពីនមិនដែលបោះបង់ការទាមទារកម្មសិទ្ធិលើរដ្ឋសាបារបស់ម៉ាឡេស៊ីទេ។ នេះជា «គ្រាប់បែកពេលវេលា» ដែលធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងសន្តិសុខរវាងប្រទេសទាំងពីរមិនដែលជឿជាក់គ្នា ១០០%។

ឃ. សិង្ហបុរី និង ក្រុមអ្នកជិតខាង

សិង្ហបុរី តែងតែត្រូវបានសមាជិកផ្សេងទៀត (ដូចជា ម៉ាឡេស៊ី និងឥណ្ឌូនេស៊ី) មើលឃើញថាជា «កោះដែលមានចរិតក្រអឺតក្រទម»។ បញ្ហាទឹកសាប ការនាំចូលខ្សាច់ និងការគ្រប់គ្រងដែនអាកាស តែងតែជាប្រធានបទដែលធ្វើឱ្យមានការថ្នាំងថ្នាក់។

ង. មីយ៉ាន់ម៉ា៖ «កូនខ្មៅក្នុងគ្រួសារ»

សមាជិកទាំង ១០ ដែលនៅសល់ មានការធុញទ្រាន់នឹងមីយ៉ាន់ម៉ា។ វិបត្តិរបស់មីយ៉ាន់ម៉ាបានទាញទម្លាក់កេរ្តិ៍ឈ្មោះអាស៊ានទាំងមូល។ ថៃ និងឡាវ ត្រូវរងទុក្ខដោយសារជនភៀសខ្លួន និងគ្រឿងញៀន ខណៈឥណ្ឌូនេស៊ី និងម៉ាឡេស៊ី ខឹងសម្បារនឹងរបបយោធាដែលមិនគោរពកិច្ចព្រមព្រៀង។

ច. ទីម័រឡេស្តេ៖ «សមាជិកថ្មីដែលរងសម្ពាធ»

ក្នុងនាមជាសមាជិកទី ១១ ទីម័រឡេស្តេ ត្រូវបានមើលឃើញដោយសមាជិកមួយចំនួនថាជា «បន្ទុក» ច្រើនជាងទ្រព្យ។ ដោយសារសេដ្ឋកិច្ចខ្សោយ និងធនធានមនុស្សនៅមានកម្រិត ប្រទេសនេះអាចនឹងក្លាយជាកូនអុករបស់មហាអំណាចណាមួយក្នុងវេទិកាអាស៊ាន ដែលធ្វើឱ្យសមាជិកចាស់ៗមានការព្រួយបារម្ភ។

នៅឆ្នាំ ២០២៥ អាស៊ានមិនមែនជា «គ្រួសារដែលមានសុភមង្គល» ទេ។ វាជាអង្គការដែលមានសមាជិក ១១ ដែលមានផលប្រយោជន៍ខុសគ្នា ដេកលើគ្រែតែមួយតែយល់សប្តិផ្សេងគ្នា។ ចំណុចខ្សោយធំបំផុត មិនមែនមកពីខាងក្រៅទេ តែគឺ «ការបាត់បង់ទំនុកចិត្តរវាងគ្នា» ជាពិសេសជម្លោះរវាង កម្ពុជា-ថៃ និង ការបែងចែកបក្សពួកប្រឆាំង-គាំទ្រចិន ដែលកំពុងហែកអាស៊ានជាចំណែកៗ។

២. តើកម្ពុជាត្រូវដើរផ្លូវណា?

ក្នុងនាមជាប្រទេសតូចជាង កម្ពុជាមិនអាចយក «កម្លាំងបាយ» ទៅតតាំងជាមួយថៃត្រង់ៗបានទេ ប៉ុន្តែយើងអាចយក «កម្លាំងច្បាប់» និង «កម្លាំងមិត្ត» មកប្រើបាន។

ក. ច្បាប់ជាអាវក្រោះ៖ សាលក្រម ICJ ឆ្នាំ ១៩៦២ និង ២០១៣ គឺជាអាវុធនុយក្លេអ៊ែរផ្លូវច្បាប់របស់កម្ពុជា។ យើងត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវផែនទី និងសាលក្រមនេះគ្រប់ដង្ហើម ដោយមិនធ្វើសម្បទានសូម្បីតែមួយមីលីម៉ែត្រ។

ខ. កុំច្បាំងតែឯង (អន្តរជាតិនីយកម្ម)៖ កុំទុកឱ្យជម្លោះនេះក្លាយជារឿង «បងប្អូនឈ្លោះគ្នា» ព្រោះបងធំតែងតែវាយប្អូនតូច។ កម្ពុជាត្រូវតែអូសអង្គការសហប្រជាជាតិ (UN) និងមហាអំណាចឱ្យមកធ្វើសាក្សី។

គ. របងការពារជាតិរ (ពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចព្រំដែន)៖ របងការពារព្រំដែនដែលរឹងមាំបំផុត មិនមែនត្រឹមតែលេណដ្ឋានទេ តែជា «ផ្សារ រោងចក្រ និងសាលារៀន» នៅតាមព្រំដែន។ កាលណាប្រជាជនយើងមានជីវភាពធូរធារនៅទីនោះ នោះហើយជាបង្គោលព្រំដែនរស់ដែលគ្មាននរណាអាចដកបាន។

សារចុងក្រោយ៖ ប្រវត្តិសាស្ត្រគឺជាមេរៀន មិនមែនជាគុកសម្រាប់ឃុំឃាំងខ្លួនឯងទេ។ កម្ពុជាត្រូវឆ្លាតជាងមុន រឹងមាំជាងមុន និងចេះលេងល្បែងអន្តរជាតិឱ្យបានស្ទាត់ជំនាញជាងមុន ដើម្បីការពារអធិបតេយ្យភាពរបស់ខ្លួន ក្នុងសម័យកាលដែល «មិត្តភាព» គ្រាន់តែជាពាក្យសម្តី តែ «ផលប្រយោជន៍» ទើបជាការពិត៕

អត្ថបទ៖ បណ្ឌិត ញិល រដ្ឋា

រូបភាព៖ Asia news network

ស្នេហាជាតិ គឺត្រូវកសាងជាតិឱ្យខ្លាំង តាមរយៈការរៀន រៀន រៀន !!!